Sinds een jaar worden jongeren tussen de 12 en 18 jaar met dwangklachten groepsgewijs begeleid door zorgprofessionals van KOOS en Spoor030. ‘Via buurtteams of andere verwijzers komen jongeren bij ons terecht’, vertellen Gerdien Heijs en Yoy de Wilde, allebei werkzaam als orthopedagoog bij KOOS. ‘Als deze klachten van jongeren tijdig herkend worden door onze partners die in het voorveld werken, kan hulp snel geboden worden. Dus zeggen we graag tegen hen: schroom vooral niet om contact met ons op te nemen voor advies. Want samen kunnen we erger voorkomen.’
Steun bij elkaar
Het gaat om jongeren met ernstige dwangklachten die hen fors belemmeren in hun dagelijks leven. Dat kan betekenen dat zij niet of minder vaak naar school gaan of niet of nauwelijks buiten komen. Soms zijn jongeren 4 à 8 uur per dag kwijt aan het verrichten van dwanghandelingen. Dat kan van alles zijn, zoals over bepaalde lijnen lopen, dingen aantikken of almaar de handen wassen vanwege smetvrees.
Yoy: ‘Voordat we met deze groepen gingen werken, behandelden we jongeren met dwangklachten individueel. Maar uit onderzoek is gebleken dat een groepsgerichte benadering vaak effectiever is bij dwangklachten. Daarom zijn we vorig jaar samen met Spoor030 groepen gaan vormen van zo’n acht jongeren. De samenwerking met Spoor030 vinden we leuk en leerzaam en de groepen zijn ook nog eens makkelijker en sneller gevuld. We kijken altijd eerst of iemand goed in een groep past. En of er niet te veel andere problematiek meespeelt. Een groep functioneert vaak erg goed, omdat jongeren zich dan niet meer alleen voelen staan. Ze vinden steun bij elkaar, leren veel van wat anderen vertellen en geven elkaar goede tips. Meestal nemen zij ook meer aan van elkaar dan van therapeuten.’
Omgaan met dwang
Samen met onze partners kunnen we erger voorkomen bij jongeren met dwangklachten
Alle jongeren in de groep krijgen exposure oefeningen mee naar huis, waarmee zij de voor hen moeilijke situaties oefenen. Zij registreren hoe dat ging en hoeveel spanningen dat gaf. Gerdien: ‘Dat bespreken we dan weer met elkaar in de groep. Samen oefenen we met dwanggedachten, en vinden manieren om daar tegenin te gaan. Met die oefeningen ervaren ze dat de spanning bij hen afneemt. Dit noemen we cognitieve gedragstherapie. Jongeren gaan dan zelf zien en leren dat hun angstige verwachting niet zal uitkomen als zij niet toegeven aan de dwang. Of dat ze ermee kunnen omgaan.’
Yoy: ‘Dwangklachten behoren tot angstproblematiek. Vaak is dwang een manier om angst of spanning te reguleren. Bij sommigen ligt er angst onder, en is die dwang een manier om deze angst te reguleren. Dan is het goed om die angst in de ogen te leren kijken en te begrijpen wat er echt aan de hand is. Vaak is er geen duidelijke oorzaak, maar is het een samenspel van verschillende factoren. We zien binnen sommige families een grotere kwetsbaarheid voor dwang. In alle gevallen is het enorm belangrijk om de omgeving erbij te betrekken, zoals de ouders met wie we aparte sessies organiseren. Daarin bespreken we met hen hoe zij hun kind kunnen ondersteunen in het aangaan van hun dwangklachten.’
Tips & tricks
Ja, want hoe herken je dwanggedachten of -handelingen bij jongeren? En hoe kun je daar het beste mee omgaan? Voor iedereen die een rol heeft in het leven van kinderen, zoals een ouder, een leraar, een sportcoach, een jongerenwerker of een buurtteam medewerker zijn er tips en tricks om jongeren met dwanggedachten te helpen. En daarmee te voorkomen dat hun problemen alleen maar groter worden. Om die reden helpen we graag mee in het verspreiden van meer kennis over angst en dwang, wat er in het voorveld mogelijk is en wanneer specialistische hulp nodig is.’
