- Maartje Snoek vertelt over Verbindend Gezag
De oudergroepen Verbindend Gezag lopen heel goed en de methodiek verspreidt zich als een olievlek over Nederland. Dat verbaast trainer Maartje Snoek niet. Ook als GZ-psycholoog en systeemtherapeut bij KOOS werkt ze met deze methodiek. Ze noemt dit een waardevolle aanpak voor iedereen in een gezagspositie: ouders, opvoeders, hulpverleners en leerkrachten.
Zelfregulatie
Gezag en verbinding gaan in deze vorm van geweldloos verzet hand in hand. Je kan pas succesvol en duurzaam grenzen aangeven als je in verbinding aanwezig blijft en omgekeerd. Kinderen en jongeren hebben gezag en begrenzing nodig, maar ze willen zich ook gehoord en gezien voelen.
- ‘Hoe geef je je grenzen aan in verbinding en blijf je aanwezig? Verbindend gezag gaat in de eerste plaats om zelfregulatie.’
Hands on methode
KOOS geeft meerdere oudergroepen per jaar, ook samen met het Buurtteam Jeugd & Gezin. Er zijn groepen voor kinderen op de basisschool (groep 6-7-8) en groepen voor ouders van kinderen op de middelbare school. De problematiek is uiteenlopend, maar de gemeenschappelijke deler is dat de ouders zich machteloos voelen. Het gedeelde gevoel van de regie kwijt zijn, is een verbindende factor in de groepen. Ouders vinden het prettig om herkenning bij elkaar te vinden. Als psycholoog zet Maartje de methodiek ook in bij ouders van jongere kinderen.
- ‘Het is een mooie hands on methode die je meteen kan inzetten in de praktijk. Ik werk ermee als trainer, psychoog en als moeder.’
IJzer smeden als het koud is
Een van de pijlers is de-escalatie. ‘Pick your battles’ is zeker het devies als de opvoeding een constante strijd is. Stel jezelf de vraag waar je je aandacht eerst op wil richten. Is de puinzooi in de kamer echt zo belangrijk? De-escalatie betekent ook dat je gesprekken pauzeert of stopt als ze te hoog oplopen. Opvoeden betekent geduld hebben. Conflicten los je vaak stap voor stap, in een langere periode op.
- ‘Je kind zal je niet helpen tijdens een woedeaanval. Het is zinvoller om op een rustiger moment verder te gaan.’
Ruimte en veiligheid
Op rustige momenten, in verbinding, benadruk je wat je belangrijk vindt en waarom. Vervolgens vraag je aan het kind wat het zelf zou kunnen doen om het gewenste resultaat te bereiken. Het kind krijgt de ruimte om na te denken. Kinderen en tieners moeten zelf de gevolgen van hun keuzes en gedrag ervaren, opdat ze verantwoordelijkheid leren dragen.
- ‘Een dreumes die leert lopen, gaat steeds verder en holt terug naar de ouders als het misgaat. In de pubertijd geldt hetzelfde: biedt ruimte en veiligheid tegelijk.’
Relatiegebaren
Relatiegebaren zijn kleine handelingen, zoals een lief app’je of berichtje in de broodtrommel, waarmee je het kind vertelt dat het belangrijk voor je is. Relatiegebaren veranderen met de leeftijd, maar pubers vinden het nog altijd fijn als je hun lievelingskostje klaarmaakt. Zeker in tijden van hevige strijd zijn relatiegebaren extra waardevol. In een klascontext geldt hetzelfde: investeer juist extra in de ‘lastige’ kinderen.
- ‘Je accepteert bepaald gedrag niet, maar het kind wel. Met kleine relatiegebaren kan je waardering uitdrukken.’
Systeemdenken en steunnetwerk
KOOS werkt systemisch, vanuit het gezin en het netwerk. Ook bij verbindend gezag is het ‘steunnetwerk’ een pijler. Wanneer het thuis niet lekker loopt, is het belangrijk dat opvoeders op één lijn staan. Je hoeft het echt niet altijd met elkaar eens te zijn, maar op grote thema’s wel. Of als het misloopt. De positieve impact van verbindend gezag wordt groter als het netwerk om het kind de ouders ondersteunt bij verzet tegen onacceptabel gedrag. Voor alleenstaande ouders vormen leerkrachten, familieleden, buren, andere ouders in de oudergroepen etc. een nog belangrijkere bronnen van steun.
- ‘Geef altijd aan dat je het netwerk inzet vanuit steun en liefde voor je kind, omdat jullie allemaal het kind zo belangrijk vinden.’
Ook bij angsten
Verbindend gezag wordt sinds 2025 bij KOOS ook in de SPACE-groepen gegeven, voor ouders van kinderen die kampen met angsten of dwanggedachten. Autonomie blijft een kernwaarde. De methode kan ook uitgelegd worden aan ouders van wie de kinderen behandelingen weigeren.
- ‘De ouders leren minder mee te gaan in de angsten van hun kinderen, zodat de kinderen leren dealen met hun eigen angsten.’
Controle over jezelf
De methode verspreidt zich als een olievlek over Nederland. Maartje komt als zelfstandig trainer veel op scholen en merkt dat leerkrachten zich veerkrachtiger voelen. Vooral beginnende leerkrachten die twijfelen over hoe ze autoriteit in de klas kunnen vormgeven, voelen opluchting als ze kennismaken met verbindend gezag.
- ‘Verbindend gezag laat je altijd weer terugkeren naar jezelf: wat vind je belangrijk, wat accepteer je? Het uitgangspunt is dat je enkel controle hebt over jezelf en niet over de ander.’
Waardevol voor hulpverleners
De duidelijke standpunten en grenzen en het belang van verbinding en aanwezigheid maken verbindend gezag bruikbaar voor hulpverleners. Zij hebben vaker de neiging om maar door te gaan. Grenzen bewaken is soms een hele uitdaging.
- ‘Verbindend gezag betekent vertragen en naar jezelf kijken, naar je triggers, je grenzen en wat je belangrijk vindt.’
Gezamenlijk gesprek
Net als KOOS werkt ook Spoor030 sinds dit jaar samen met het Buurtteam Jeugd & Gezin in het aanbod van de oudergroepen. Deze samenwerking is in Maartjes ogen een belangrijke stap naar een meer preventieve inzet van verbindend gezag. De oudergroepen blijven ook na de trainingen waardevol: ouders houden contact en delen met elkaar waar ze tegenaan lopen.
- ‘Verbindend gezag opent het gezamenlijke gesprek over opvoeden.'
